	Kwiphepha 66
Kwiphepha 16 


JULAYI
OKUNGAPHAKATHI
16	Unxulumano Kusapho LukaAylce
20	Afanele Azicelele Uthando Amabhinqa?
24	Balumkele Oomatshonisa
28	Ibhinqa Elikhathazwa Ziinaliti
32	Abahlolokazi bamele Amalungelo Abo
36	Baphila Ubomi Bentshontshc Ngenxa Yeenyoka
40	Basikelelekile
46	Ummandla Kafayayo

EZOLONWABO
52	URobert Kelly Ubalasele Ngaphezu Kwakuqala
54	IGrahamstown Festival
EZEMIDLALO
60	Abahlanguli Baselwandle Abantsundu
62	Angabuyela Kwinqanaba Awayekulo AmaZulu?
66	Bayazibalula Kwintenetya
70	UBaloyi Uchaza Isizathu Sokungafuni Ukulwa NoNdou
72	UDaniel Uzenzel Igama Kumdla1o Ongaqhelekanga
IFASHONI NOBUHLE
88	Indlela Yokunonopbela Iinwele Ebusika
90 Ezingayiwayo
UKUTYA NOBOMI
80	lRamalBona Womens CIub Iza Kuba seSiyabuswa
81	IChicken Creole
82	Ingxelo Yendibano yeRama
84	Iimveliso Ezintsha
85	Iindaba Zesondlo ZakwaKelloggs
IFOTO ENGAPHANDLE SIYIFUMENE
KWICOSMOPOLITAN /IFOTWE NGUNICK
BOULTON
98 Ukugula Ngengqondo

OKUNITHIWEYO
102	Isuti Enithiweyo Yabantwana

UMAMA NOMNTWANA
100	Usana Lwakho Olutsha
109	Ukhuphiswano lweElizabeth Annes Happy Baby

OKWABALNTWANA
106	Ama1ungu eKiddies Mix
107	Zuza i-R50 Uphucule NesiNgesi Sakho
107	Faka umbala kwiKiddies Mix

EZOLUTSHA
1 10 Ama1ungu Ezolutsha
1 1 1	Umdla1i Obalaseleyo Wenyanga weKnorrox
UKHUPHISWANO NEZIPHO
84	Isipho Sesixa Seemveliso ZakwaKellogg
88	Isipho Seemveliso Zeenwele SakwaRevlon
96	ISoul City Health and
Bekubhiyozelwa Iminyaka
Emihlanu Yenkululeko
87 ILebone Womens Conference
112	Ukhuphiswano Loonobuhle lukaLa Ann
1 14	Ukuphiswano Lukanobuhle lukaMiss Yizo Yizo
117	Itheko LeSouth African Music Awards
126	IStandard Bank Jazz Festival ebisePietersburg
129	Intonjana kaZodwa Msimang
129	Itheko Lesikhululo sejazz saseThekwini iP4

OKUBAKHO RHOQO
6 llizwi Lomhleli Omkhulu
10 Iileta Eziya kuMhleli
14 Apha Naphaya
41 Zenzele Umhlobo
56 Abafundi BeBona
I 1 3	UGqr. Sipho Usombulula Iingxaki Zempilo
1 16 Isilumkiso Kubathengi
122	Okuxelwa Ziinkwenkwezi
131	Iphosta Yendwalutho
Development Worker Award
118 IBona Word Puzzle No.24
12 1 Naba Abaphumeleleyo
124	Ukhuphiswano Lokhuseleko Ezindleleni

AMAGQABANTSHINTSHI
EENDABA
74	Umbhiyozo wePasika kaBaby iake
76	Imidlalo Yebhola EbiseAlexandra
78
95 I-Omo Mailbag

EZEMPILO
%U%0
i- 1O Ieedouble CD zecwecwe elitsha
IikaR. KeIIy
Kwiphepha
	36
Kwiphepha 
BONA XHOSA - July 1999

ABASEBENZI  BAKWA-BONA
IOFISI EYINTLOKO
1322 South Coast Rd, Durban.
Box 32083. Mobeni 400.
Tel: 450-8100: Telefax (031) 4508200.
E-Mai]: bona@.africa,com
UMhleli omkhulu
Fraser Mtshali
Assistant Editor
Patricia McCracken
Co-ordinating Editor
Rosemarie Petief
UMhleli wesiZulu
Manqoba Dlamini
Abancedisi Bcikhe
Zanele Ndlovu; Simo Manzi
UMhleli wesisuthu
Josephine Mpiti
Abancedisi Bukhe
Lerato Zulu; William MphoIo
UMhleli wesiXhosa
Dumisani Ntshentshe 
Abancedisi Bcikhe
Herbert Dyosi; Mandtakazi Nconi
UMhleli Wezabasetyhini
Primrose Williams
Abalungiseleli-sithuba Kwimagazini
Jenny Weideman; Gary Mitchett
DTP & Typesetting
Bettie Hensby
UMlungiseleli-sithuba oyintloko
Jozia Lorek
UNobhala Wabahleli
Barbara Zulu
lSub-editor eyiNtloko
Rosemarie Retief
IiSub-editor5
Sue Oosthuizen; 80 van Wyk
lntatheli
Ponko Masiba; Linda Manyoni;
Thembo Ntshingilailizwi lomhleli
SIPHANTS1
KWABAPHATH l
ABATSHA
Inkqubo yokuthathwa ngabaphathi abatsha kwenkampani yakwaPerskor ebi ngaphantsi kwayo IBONA nezinye iimagazini elishumi, ndingatsho ukuba ide yafikelela esiphelweni. lbe yinkqubo ende nebhidisayo etsale iinyanga ezilishumi zonke. lnto enifanele ukuba niye nayiqaphela kukuba bezingekho izibhengezo zerediyo ebezibakho zonke iinyanga zinixelela ukuba ngawaphi amanqaku akwiBONA. Kuye kwanyanzeleka ukuba sikhe sizimise ezi zibhengezo ngoxa kusaqhubeka iingxoxo phakathi kwabaphathi abadala nabaphathi  abatsha bakwaCaxton Magazines.

Kubalulekile ukuba sinixelele obekuqhubeka ukuze nazi ukuba kuqhubeka ntoni kwimagazini yenu. Kufanele nazi bafundi ukuba ngoku sisebenzisana nenye yeemagazini ezaziwayo eMzantsi Afrika, iPace. Siyavuya ngokuba phantsi kwabaphathi abanye nemagazini efana nePace eyaziwayo ngokuba namanqaku anomdla.

Njengoko unyaka-mali wethu uqalisa kule nyanga silindele ukuba siqalise ukwenza zonk izinto ebesiziyekile. Senza amacebo okuba nisoloko niziva izinto eniziphathelwe yiBONA ngokubhengeza kunomathotholo, kumabonakude nangezinye iindlela. Abaphathi bethu abatsha bakhe bawuxhasa ngokupheleleyo umbono wethu wokungena kule nkulungwane yeminyaka siseyimagazini ephambili eMzantsi Afrika. Nina bafundi sinithembisa ngokuba siza kuniphathela amabhaso nezipho eziza kuhambelana namanqaku anomdla esiwabhalayo. Kwakhona zisavuliwe iingcango zokuba nisinike amacebo enu namanqaku angaba negalelo kwimbono yethu. Njengoko lugqithile unyulo, lixesha elihle lokuba sisebenzise amacebiso amatsha.

Siyakholwa ukuba amanqaku akolu shicilelo anomdla ongathethekiyo. Kudla ngokuba lula ukubalula inqaku elithile njengelona linomdla, kodwa alu shicilelo lunamanqaku amaninzi anomdla. Siniphathele ibali elingoAlyce Chavunduka esimqhele kumabonakude kunye nebali elingeqela laMaZulu kwezemidlalo nekungamanqaku esizimisele ukuba sisoloko siniphathela amanye anomdla njengawo. Nangona kunjalo uya kuqaphela ukuba asinalo ibali lemifanekiso nomhlathi ohlekisayo kule nyanga. Sibone ukuba masingazikhuphi kule nyanga.ukuze sifake amanqaku neefoto esibone ukuba ziza kude ziphelelwe Iixesha.

Nikonwabele ukufunda le magazini
Incwadi eziya 
kUMHLEli OMKHULU)
10 BONA XHOSA - July 1999
SISIBHEDLELE OKANYE IHOKO YEEHAGU?
Ngokwento endiyibone ngala wam amehlo nebonwe nangabanye isiBhedlele saseMamelodi sifana nqwa nehoko yeehagu. Singcolile, bambalwa oogqirha, amayeza awekho nabongikazi ababaphathi kakuhle abaguli. Babaphatha gadalala bengakhathali nokuba umntu ubhubha ekhwele kwinqwelo yokuqhuba izigulani. Mhla ndandibeleka izibulo lam, ndandingomnye wabaguli ababekwiwadi yokubeleka ababebethwa. Omnye umguli kwafuneka azale umntwana wakhe elele phantsi, ngokutsho kwabongikazi. Kwakungafuneki besebhedini kuba kwakufuneka benze imithambo! Baphi abahloli abanokubona ezi zimanga? Noko kukho ekumele kwenziwe malunga nale miba.
nguM.M., eMamelodi.

UCALUCALULO LUNGCONO
KUNEDEMOKHRASI
Nyakenye ndaya eLouis Trichardt ndiyokufuna umsebenzi. Sasibasi-8 apho: abathathu ngabaseMzantsi Afrika, abahlanu ingabaseZimbabwe. Bonke abaseZimbabwe baqeshwa akukho namnye waseMzantsi Afrilca owaqeshwa kuba umqeshi esithi thina sikumbutho olwela amalungelo abasebenzi. Ngaba kunokulindelwa ukuba sivotele iANC? Baqesha abantu bakwamanye amazwe endaweni yethu. Mihla le kumaphepha-ndaba esiwafundayo nakumabonakude sibona ulwaphulo-mthetho. Ulwaphulo-mthetho lungaphela njani? Asiphangeli, ukanti abantu bakwamanye arnazwe koomaZimbabwe, Ghana, Mozambique, Tanzania naseMalawi bafumana imivuzo emihle ukanti thina iphango lisiphethe. Bobuphi obu bomi bungcono kuthethwa ngabo?
Ngeemini zocalucalulo sasiphangela nolwaphulo-mthetho lwalungaxhomis amehlo kuba abantu babephangela. nguRobert eMutale.
Iincwadi
eziya
PHAMBIlLI BONA
Ukususela mhla ndabona iBONA ngoFebruwan 1996, ndisoloko ndiyifunda qho - kangangokuba inyanga kaFebruwari ndiyayibhiyozela njengenyanga yam yokubhiyozela iBONA.
IBONA yimaga.zini enenkcazelo, iyafundisa, inefashoni ukanti iyonwabisa kangangoku ba ngenxa yayo andi swele. nto. Qhubekani nomsebenzi omhle apho kwaBONAl nguTeboho Hampai, eFicksburg.
UCHICCO UTHUNYWE NGUTHIXO
Ndithanda ukuvakalisa owam umbulelo kuMnu. Twala ngako konke akwenzele uBrenda Fassie. Bendingulandeli wakhe ukususela ngo-1983. Umsebenzi wakhe ndiwulandele ngomonde - xa esenza okuhle, ndiyavuya, akugaxeleka ezinkathazweni, narn ndiphatheka kakubi.
Brenda nokuba kwenzeka ntoni na uya kuhlala uyikumkanikazi yePop kum. Ungadinwa. Ndiyazi uyazimisela ekuculeni.
nguG.M., Maluleba, esoshanguve.
12 BONA XHOSA - July 1999
ISITHANDWA ASINGOMATSHINI
OKHUPH 1MALI
Ndiwathele nqa amanenekazi athe phithi ngabafo abanemali eninzi nabaqhuba iimoto zexabiso. Uthando olu alusekelwe emalini. Uthando kukuthemba, ukukhathala nokuqonda. Kwiivenkile ezithengisa ukutya la mabhinqa aoda ukutya abangakwazi nkqu nokuba kuxabisa malini. Amadoda aphathwa oku kweematshini ezikhupha imali nto Ieyo endicaphukisayo. Andiqondi ukuba la mabhinqa afuna ntoni kanye, ngaba emba igolide. Kwelinye icala, amadoda kufuneka alumke - imali ayinakuluthenga uthando. Yakuphela imali nothando lutsha okomlambo mini kuqatsele imbalela.
nguPhilile K. Shabalala, eLadysmith.



AMALUNGELO AMADODA
MAKAHLONITSHWE NAWO
Amaziko oluntu nentlalontle asoloko eqwalasele ukuxhatshazwa kwabantwana namabhinqa. lndoda isoloko ithathwa njengomphembeleli wodushe ekhaya okanye idala nayo nayiphi na ingxwabangxwaba elusatsheni.
Abantu bashumayela amalungelo amabhinqa, amadoda nawo ayabethwa agxothwe emakhayeni abo. Ngamanye amaxesha babethwa ngabafazi babo okanye abantwana. Abanye abafazi bawuthatha wonke umrholo wabayeni babo babashiye bengenayo nesenti. Banikwe imali yokuya emsebenzini ukuze bayokusebenzela imali abazakuyizisa ekhaya. lngaba ayikokuxhatshazwa kwamadoda oku?
nguwillem Lepholletse, kwaThema
Iincwadi eziya
CINGA PHAMBI KOKUSELA UTYWALA
IBONA ndiyifunde ukususela mhla yaqala kangangokuba ndiyihloniphile Ie magazini kuba ayishiywa lixesha. Njengamntu oyifunda qho ndithanda ukuvakalisa ezam izimvo ngabantu abathanda ukusela utywala baze baqhube iimoto. Umqhubi onxilileyo uqhuba engekho zingqondweni eyingozi nakubani na kuquka naye.
Bantu bakuthi, musani ukuhlanganisa ibhekile yotywala nokuqhuba. Nizintsika kwiintsapho zenu nakuluntu.
	nguYaye Jonas Chauke, eLethlabile, eBrits.

ABANTU	ABADALA MABATHANDWE BAHLON1TSHWE
Ndiyavuya kuba u-1999 ukhethwe njengonyaka wabantu abalupheleyo. Kufuneka sikhumbule ukuba abantu abalupheleyo esibadelelayo nabangamaxhoba emigewu nababulali baziziseko zobomi bethu. Xa singabahoyi ngoobani abaya kubahoya. Basikhulisa nzima besinonophela, besithanda besihoya. Ngoku mabalonwabele ixesha labo baphumle, nathi masibathande sibahloniphe sibabulele ngokuhle ababesenzela kona. nguP. Makgaka, ePhokeng.






IZITHETHE SIYAZIFUNA
Ndithanda ukugqabaza ngembaluleka yokugcina izithethe namasiko aseAfrika. Abantu
abasenasidima kule mihla kuba belahle izithethe zabo. Ndinenkolo yokuba esinye sezizathu
zokwanda kolwaphulo-mthetho kukuba sesitshila ngezithethe zaseNtshona. Thina, ngokomzekelo,
asisabahloniphi abantu abadala siqhayisa ngelokuba sikwilizwe ledemokhrasi.
Phofu ke, idemokhrasi isivumela ukuba sigcine izithethe namasiko ethu. Ma-Afrika masibe
neqhayiya ngezithethe zethu, kuba siziinkokeli
zangomso.
nguvelile Ndabana.
